Energetika vazirligi Raqobat qo‘mitasiga tayanib, O‘zbekiston ichki bozorida suyultirilgan gaz (propan) savdosi bilan bog‘liq vaziyat bo‘yicha ma’lumotlarni e’lon qildi.
Vazirlik ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi oylarda bozorda taklif tarkibi, talab darajasi va narxlarning shakllanishida o‘zgarishlar kuzatilmoqda. 2025-yilda birja savdolarida 358 ming tonna suyultirilgan gaz sotilgan. Ulardan 61 foizi (219 ming tonna) mahalliy ishlab chiqarilgan mahsulotlar, yana 39 foizi importdir.
Shu bilan birga, 2025-yilning yanvar-iyul oylarida mahalliy gazning bozordagi ulushi o‘rtacha 80 foizga yetdi. Biroq, avgust oyidan boshlab bu ko‘rsatkich pasayishni boshladi: dekabr oyida u 35 foizni, 2026-yil yanvar oyida esa taxminan 10 foizni tashkil etdi. Mahalliy mahsulot ulushi qisqarishining asosiy sababi sifatida uning aholi va ijtimoiy soha obyektlariga ustuvor yo‘naltirilganligi ko‘rsatilgan.
Qayd etilishicha, 2025 yil davomida mahalliy gazning boshlang‘ich narxi deyarli oshmagan. Bundan tashqari, Raqobat qo‘mitasining cheklovlari amal qildi: narx o‘sishining 20% spred va xarid qilish limiti — bir savdo sessiyasida 5 tonnadan oshmasligi kerak (ilgari — 10 tonna). Natijada mahalliy gaz narxi tonnasiga 7 mln so‘mdan oshmadi, import gaz esa 8 mln so‘mgacha bo‘ldi.
Mahalliy va import gazning boshlang‘ich va sotuv narxlari o‘rtasidagi farq, Qo‘mita ma’lumotlariga ko‘ra, 40 foizgacha yetgan. So‘nggi oylarda import qilinadigan yoqilg‘i ulushining o‘sishi va talabning oshishi fonida o‘rtacha birja narxi asosan import qilinadigan gaz hisobidan shakllanmoqda.
Bundan tashqari, tadbirkorlar tomonidan importning boshlang‘ich narxlari oshirilishi natijasida 1 tonna suyultirilgan gaz o‘rtacha 9,5 mln so‘mdan sotilmoqda — bu dekabr oyi ko‘rsatkichlaridan taxminan 20 foizga yuqori. Raqobat qo‘mitasi o‘z vakolatlari doirasida narxlarni barqarorlashtirish bo‘yicha tezkor choralar ko‘rayotgani va yoqilg‘i quyish shoxobchalarida gaz narxining doimiy monitoringini olib borayotganini ma’lum qildi.
Ma’lum qilinishicha, respublikada avtomobillarning 11 foizi suyultirilgan gazda ishlaydi, biroq avtomobil yoqilg‘isini sotishning umumiy hajmida uning ulushi atigi 5 foizni tashkil etadi.
Hozirgi vaziyatda chakana narxlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni e’lon qilish yoki yoqilg‘i narxining oshishi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni faol tarqatish bozorda yagona narxning shakllanishiga va raqobat tamoyillarining buzilishiga olib kelishi mumkin, — deyiladi xabarda.
Eslatib o‘tamiz, O‘zbekistondagi yoqilg‘i quyish shoxobchalari yana vaqt cheklovlari bilan ishlaydi. Farg‘ona vodiysi viloyatlarida stansiyalarning ish rejimi hokimliklar bilan kelishilgan holda belgilanadi.
