O‘zbekistonda beg‘araz donorlik harakatini rivojlantirish, ixtisoslashtirilgan muassasalar faoliyatini takomillashtirish va ularning moddiy-texnik bazasini mustahkamlashga e’tibor qaratildi.
Bugungi kunda ushbu yo‘nalishda Respublika qon quyish markazi, Toshkent shahridagi “Qon preparatlari” ilmiy-ishlab chiqarish korxonasi, 13 ta hududiy va 2 ta respublika qon quyish stansiyalari hamda 13 ta qon quyish bo‘limlari samarali faoliyat ko‘rsatmoqda.
Asosiy maqsad — davolash muassasalarini zarur preparatlar va qon komponentlari bilan ta’minlash, jamiyatda donorlik madaniyatini shakllantirishdan iborat.
JSST tavsiyalariga ko‘ra, aholining qon komponentlari va preparatlariga bo‘lgan ehtiyojini to‘liq qoplash uchun har 1000 kishiga kamida 30 nafar donor to‘g‘ri kelishi kerak. Bizda bu ko‘rsatkich 10 kishini tashkil etadi. 30 taga yetkazilsa, ehtiyojni 100 foiz ta’minlash mumkin bo‘ladi, — deydi Respublika qon quyish markazi direktori A’lonur Saidov.
Mamlakatda 2023-yilda 130,6 tonna, 2024-yilda 148 tonna va 2025-yilda 153 tonna sifatli qon tayyorlangan. Ko‘rsatkichlarni oshirish uchun hududlardagi qon bilan ishlash xizmati muassasalariga 13 ta mobil donorlik majmuasi — Respublika qon quyish markazining maxsus jihozlangan “Isuzu” avtobuslari topshirildi.
Ular maxsus kushetkalar, muzlatgichlar, gemokonteynerlar, havoni tozalash uchun bakteritsid lampalar, konditsionerlar va yoritish moslamalari bilan jihozlangan. Ularda bir vaqtning o‘zida uchta donordan qon olish mumkin.
Mamlakatda 18 yoshdan 60 yoshgacha bo‘lgan, tana vazni 50 kg dan ortiq va gemoglobin darajasi erkaklarda 128 va ayollarda 120 dan kam bo‘lmagan har qanday kishi donor bo‘lishi mumkin. Har bir kishi bir yilda 4 martagacha qon topshirishi mumkin. Bitta topshirishning maksimal hajmi 450 ml.
Bugungi kunda mamlakatimizda beg‘araz donorlar qator huquq, imtiyoz va kafolatlarga ega bo‘lib, bu boradagi qonunchilik yanada takomillashtirildi. Unga ko‘ra, O‘zbekiston Respublikasi faxriy donori» ko‘krak nishoni bilan taqdirlangan shaxslarga bir martalik pul mukofoti miqdori BHMning 15 baravarigacha oshirildi. Ilgari u BHMning 5 baravari edi, — deyiladi xabarda.
Bundan tashqari, faxriy donorlar har yili o‘zlari uchun qulay vaqtda mehnat ta’tiliga chiqish, shahar yo‘lovchi transportidan (yo‘nalishli va yo‘nalishsiz taksilardan tashqari) bepul foydalanish, sanatoriy-kurortda davolanish uchun navbatsiz yo‘llanma olish huquqiga ega.
Напомним, что в Бухаре успешно проведена первая трансплантация печени. Murakkab operatsiya taxminan o‘n soat davom etdi.
